Wie subsidies krijgt van de Vlaamse overheid om te bouwen, moet een deel van het budget opzijzetten voor kunst. Waar justitiepaleizen de middelen hebben voor een werk van Raoul de Keyser of Roger Raveel, kozen de dokters van het wijkgezondheidscentrum voor een uitgesproken sociaal project. Daarvoor konden ze terecht bij Geert De Wageneer en Klaas De Roo van de sociaal-artistieke vzw Ambrosia’s tafel. Ze namen contact op met verschillende organisaties van de wijk om een mix van kunstenaars te vinden die minstens even heterogeen is als de buurt zelf. Onder meer schoolkinderen van basisschool De Panda, zwangere vrouwen van Reddie Teddy, armen van de Zuiderpoort en jongeren van VZW Jong namen deel aan het project.
De Wageneer had het idee de bewoners ex voto’s te laten
maken: “Ex voto’s zijn kleine muurschilderijtjes waarin je ofwel iemand
bedankt, ofwel iets wenst. Dat bestaat al eeuwen en in heel de wereld. Je
bedankt bijvoorbeeld God omdat je operatie geslaagd is, of wenst dat het je
lukt kinderen te krijgen. Dat nodigt uit tot een zeer naïeve manier van
schilderen. In Mexico is dat nog steeds in zwang. Daar richten ze zich vooral
tot Maria. Voor ons hoefde het natuurlijk niet religieus te zijn. We werkten
met moslims, atheïsten en christenen. We lieten ze daarin vrij.”
Erik Myns, vrijwilliger bij de Zuiderpoort over zijn kunstwerk:
“Mijn ex voto is een lab met proefbuisjes. In die proefbuisjes zitten wensen die ik heb, bijvoorbeeld over de reputatie van armoede. Op een van de briefjes staat: armoede is geen keuze. Sommige mensen vinden armen luieriken. Ze moeten maar werken, zeggen ze dan. Maar sommige mensen zijn arm tegen wil en dank, en raken er niet uit. Toch betekent armoede niet altijd dat je ongelukkig bent.”
De bewoners schilderden, boetseerden en kleefden hun ex
voto’s in houten kistjes die voor de gelegenheid op en naast elkaar gestapeld
waren. Zo kunnen ze natuurlijk niet in de wachtzaal van het
wijkgezondheidscentrum. De Wageneer: “Het staat nog niet vast hoe het kunstwerk
er uiteindelijk uit zal zien. We lieten de bewoners ook gipsen afdrukken maken
van hun favoriete voorwerp. Dat komt vast wel terug. Van de ex voto’s hebben we
röntgenfoto’s laten maken in een school voor medische beeldvorming in Brussel.
Waarschijnlijk gebruiken we ook die beelden.”
Het resultaat mag er wezen, maar ook de bewoners zelf hebben
er veel aan gehad, zegt De Wageneer: “Veel mensen hebben ons achteraf bedankt.
Ze hebben er dingen mee verwerkt waar ze lang mee worstelden. Voor hen was het
een emotioneel proces. We zagen veel foto’s van overleden ouders en grootouders
terugkomen. Soms leken het meer op altaartjes.”
Annick Coppez van de
Zuiderpoort over haar kunstwerk:
“Ik richt mij in mijn ex
voto tot Theresia van Lisieux, mijn favoriete heilige. Op haar vijftiende wilde
ze in het klooster. De paus zelf gaf hiervoor zijn toestemming. Op haar
vierentwintigste overleed ze aan tuberculose. Ze had toen al een autobiografie
geschreven. Ik heb respect voor haar karakter en doorzettingsvermogen, en wilde
haar zo in de bloemetjes zetten.”
Klaas De Roo, ook van Ambrosia’s tafel, leidde het project
mee in goede banen. Hij briefte de bewoners en hield regelmatig contact voor de
praktische uitwerking. Elke groep had haar eigen uitdagingen, zegt hij: “Veel
hing af van de organisatie. Zo is de setting van het buurtcentrum veel losser
dan van een school. Ze zijn niet gewoon samen dingen te maken. Het was al een
overwinning als ze zin kregen in het project. Dan kwam het er wel makkelijk
uit, merkte ik. De klassen van de basisschool deden makkelijk mee, maar ik
wilde niet dat ze het als de zoveelste les zagen. Daar bestond de uitdaging
erin dat ze er toch wat persoonlijks van maakten. Ze keken, veel meer dan de
volwassenen, naar de toekomst.”
Het valt op hoe verschillend elk bewoner zijn ex voto
uitwerkte. De Roo: “De ruigere jongens van Jong VZW beschoten hun bakjes met
een loodjesgeweer, of vereeuwigden niet hun favoriete voorwerp in gips, maar
hun vuist. Dat was fantastisch om te zien en een leukeafwisseling. Voorts was
de opdracht niet altijd vanzelfsprekend voor moslims, die niet tuk zijn op
afbeeldingen. Ze neigden meer naar het abstracte. Sommige vrouwen van Afrikaanse
origine waren dan weer heel expliciet in hun wensen. Bij de wensen voor hun
baby beeldden ze zonder gêne een bevallende vrouw frontaal af. Soms vreesden we
dat het geheel niet zo mooi ging zijn, maar we vonden het belangrijker dat
iedereen zijn eigen ding kon doen. Het was niet de bedoeling sterk te sturen.”
Wat is een wijkgezondheidscentrum en waarom verhuist dat van Nieuw Gent?
Een wijkgezondheidscentrum
is een groepspraktijk van verschillende huisartsen voor bewoners van een
bepaalde wijk. Wijkgezondheidscentra werken met een systeem van forfaitaire
betaling. Ze krijgen per ingeschreven patiënt een vast bedrag van de
mutualiteit, waardoor patiënten niet moeten betalen als ze op consultatie komen.
Er zijn negen
wijkgezondheidscentra in Gent. Dat van Nieuw Gent, het Universitair
Gezondheidscentrum Nieuw Gent, bevindt zich al jaren in het buurtcentrum op het
Rerum Novarumplein. De dokters vinden dat gebouw echter te klein om hun werk
naar behoren te doen. “We zitten veel te krap,” zegt Ronny Geiregat van het
centrum, “de wachtzalen zitten overvol, en er zijn te weinig consultatiekamers.
We vergaderen noodgedwongen al een tijd in een container naast het gebouw.”
Daarom besloten ze te verhuizen: “De nieuwbouw staat al twee jaar gepland, maar
heeft door allerlei omstandigheden vertraging opgelopen. In tussentijd is ons patiëntenaantal
alleen maar blijven stijgen. We zitten echt op elkaars lip.” In oktober vorig
jaar begon dan de bouw van het nieuw gezondheidscentrum, vlak naast het
buurtcentrum. Vanaf 11 januari 2016 kan je terecht in het nieuwe gebouw. Het
adres wordt Rerum Novarumplein 182, het telefoonnummer blijft hetzelfde: 09 221
21 81. Meer informatie: www.ugcnieuwgent.be
Geen opmerkingen:
Een reactie posten